ذكر وقايع سال پنجاهم از رحلت خير البشر ، صلّى اللّه عليه و آله در اين سال معاوية بن ابى سفيان عزيمت سفر آخرت نمود . « 1 » در كامل التواريخ « 2 » مذكور است كه چند روز پيش از آنكه به مرض موت مبتلا شود خطبه‌اى خواند و گفت : مثل من مثل زرى است كه درودن آن نزديك رسيده باشد . ايّام حكومت من در ميان شما بسيار شد . من از شما ملولم و شما از من متنفّر . امّا يقين دانيد كه هركس بعد از من بر شما حاكم شود من بهتر از او خواهم بود ، چنانچه حكّام قبل از من بهتر از من بودند . و بعد از آن دست برداشت و گفت : اى بارخدايا من لقاى تو را دوست داشته‌ام تو نيز لقاى مرا دوست دار و بركت كن مرا در لقاى خود . آنگاه از منبر فرود آمده به قصر امارت رفت و در همان روز بيمار شد . و در روضة الصفا « 3 » آورده كه چون معاويه از مناسك حجّ و اخذ بيعت يزيد فارغ گشت ، عنان عزيمت به جانب ديار شام منعطف گردانيده در موضع ابوا « 4 » فرود آمده و در آن منزل شب جهت قضاء حاجت بر سر چاهى رفت و در آن چاه نگريست . لرزه بر اعضاى وى افتاد و لقوه بر وى عارض گشت . چون بامداد شد مردم او را به آن‌حال ديده از حق تعالى صحّت و عافيت او مسألت نمودند . بعد از آن چون مردم از پيش او بيرون رفتند از دلتنگى بسيار شروع در گريستن نمود و بسيار گريست . بعضى گفتند : اى امير ، به‌واسطهء بيمارى اين همه جزع مىكنى ؟ گفت : نه از ترس بيمارى مىگريم ، بلكه از آن مىگريم كه مىتوانستم كه بسيار خير كنم نكردم . ديگر آنكه اين مرض از ميان اعضاى من به عضوى عارض شده كه پيوسته گشاده

--> ( 1 ) . همهء مورّخين متّفق القولند كه مرگ معاويه در ماه رجب سال شصت هجرى اتّفاق افتاده ، ولى در روز مرگ او اختلاف دارند . تاريخ طبرى ( ج 7 ، ص 2889 ) روز پنج‌شنبه هشت روز مانده از رجب را قيد كرده . ( 2 ) . الكامل ، ج 5 ، ص 84 . ( 3 ) . روضة الصفا ، ج 3 ، ص 91 . ( 4 ) . هرسه نسخه : ابرا .